Het Boekenhoofd

door Erick Kila   Het ongrijpbare aanraken: het lijkt onbegonnen werk. Toch zijn er momenten, in een twinkeling van licht of in taal, die het ondoorgrondelijke een gestalte geven. Er zijn bijvoorbeeld verhalen en gedichten die dat schuchter doen. Je moet er wel een antenne voor hebben, maar die antenne is zelden aangeboren. Zo kan iets dus - vóór het op waarde wordt geschat - lang mijmeren op een plekje ver in het geheugen. Want ja, hoe vang je iets op dat eigenlijk slechts een zweem is van een gevoel? Hoe zie je door een vlechtwerk van woorden heen een andere werkelijkheid? Die ‘andere’ werkelijkheid is het gebied van de droom en de fantasie, een gevoelsdomein dat al vóór de volwassenheid vervaagt, om tenslotte geheel op te lossen in het gewone leven.  Er is talent voor nodig en nieuwsgierigheid om die andere ‘parallelle’ werkelijkheid te onthouden en aan te roepen als het nodig is. Mijn eerste literaire leeservaring was het debuut van Cees Nooteboom (Den Haag, 1933 - Men...

door Erick Kila Een directe verbinding met lang vervlogen tijden krijg je door taal, door wat ooit in bijvoorbeeld Oudheid en Middeleeuwen is opgetekend. Zo kent het Nederlandse taaldomein een aantal fascinerende toegangen tot het levensgevoel van de Middeleeuwer. Het gaat dan vooral om overgeleverde teksten in het Middelnederlands (1200 – 1500). Bewaarde teksten uit het Oudnederlands (ca. 500 -1200) zijn zeer schaars. Het bekende ‘Hebban olla uogala’ uit de 11 e eeuw is lang aangemerkt als oudste bewaarde Nederlandse zin, maar inmiddels heeft een zinnetje uit 793 dat predicaat overgenomen: maltho, thi âfrîo, theo (ik zeg, jou laat ik vrij, slaaf). Beide zijn ‘aantekeningen in de kantlijn’, die de kopiist van een Latijnse of Oudengelse tekst in zijn eigen, Oudnederlandse, taal toevoegde, bijvoorbeeld om zijn ganzenveer te proberen of om iets nader toe te lichten. Afschriften van complete Middelnederlandse ‘literaire’ teksten zijn gelukkig wel bewaard gebleven. Bekend zijn onder me...