De paus in lotushouding

 

Poëzie voor kinderen: wat is dat eigenlijk? Ik heb het nooit begrepen. Wat ik wel weet, is dat het geen kinderachtige gedichten mag opleveren. En dat kinderen, net als ouderen, gedichten voorgeschoteld moeten krijgen die een tikje onvoorspelbaar zijn.

door Erick Kila

5+ Aan deze misschien wat onbeholpen criteria voldoet de bundel Klavertjevier, een samenwerking van Tonko Brem (poëzie) en Marieke Janssen (beeld), prima. De dichter is niet bang voor onverwachte gedachtewendingen en de beeldend kunstenaar ‘vertekent’ de gedachten- en gedichtenwereld van Brem overtuigend en lekker ongelikt. Waarmee ook gezegd is dat deze selectie gedichten en gemengde technieken voor onbevangen lezers van alle leeftijden geschikt is. Tonko Brem, een alter ego van filosoof/dichter Antoon Van den Braembussche, gaat niet op zijn hurken zitten, maar weet in de kleine gedichten vrolijkheid, observatie en een licht-kritisch levensgevoel te vangen. Nergens geforceerd, want de bedoeling van Klavertjevier is duidelijk het ongedwongen beleven van de magie van woord en beeld. Marieke Janssen levert wat dat betreft een belangrijke bijdrage. Zij maakte speciaal voor deze bundel kleurrijke flink doorwerkte ‘schilderijtjes’ op papier die aan de, af en toe prettig uit de rails lopende, gedichten een dimensie toevoegen. Het is altijd goed als er wat durf wordt getoond bij het prikkelen van de lezer/kijker. Met haar onbeteugelde verbeeldingen laat Janssen zien dat ‘gevoel’ niet noodzakelijkerwijs in het gepolijste zit, maar vooral in beelden die een essentie direct overbrengen. Het gevoel achter De Schreeuw (Edvard Munch) had bijvoorbeeld nooit door een fijnschilder zo kunnen worden aangeraakt. De springerige, nog niet bezonken, gevoelswereld van kinderen gaat heel goed samen met de onbevangenheid van Janssens werk.

Slaapliedje

Liselotje
Bibelotje

Waar is je

frangipanneke jannemanneke

koekemieke vergeet-mij-nietje

smulpaapje knolraapje

honinggraatje tante kaatje?

Waar is je

kiekeboe wannitoe?

Laat maar,

doe nu maar je oogjes toe.

Waar de dichter de taal als het ware versuikert tot een taartje (frangipanneke, koekemieke) en de wereld terugbrengt tot de kleinigheden die in het kinderleven nu eenmaal van groot belang zijn, slaagt Marieke Janssen er moeiteloos in om de diepe slaap op te roepen die bij dit droomgedicht hoort. Dat iets minder zoet ook kan, blijkt dan weer uit het slotgedicht van de bundel.

 

Wie is de paus?   
 
Wie is de paus? vroeg de juf.
 
En Liesje zei:
de paus is de oudste man ter wereld.
 
Waarop Fientje zei, en haar stemmetje beefde:
ik wist niet dat de paus nog leefde.
 
En Loesje antwoordde met gemak:
jawel. Hij is een soort priester
die lijkt op Sinterklaas.
En hij leeft in een paleis van goud.
 
Toen werd het lange tijd stil.
 
Tot de altijd slimme Wouter zei:
de paus is als Paulus de Boskabouter.
Hij is heel wijs en heel oud
en leeft in een hut van sprokkelhout.
 
En iedereen knikte, de koning te rijk:
ja, Wouter, Wouter heeft gelijk.
 

Jawel, de paus als sprookjesfiguur, tegelijk door Janssen uitgebeeld als een variant op een boeddhistische monnik in lotushouding. En zo zitten er in dit boekje meer subtiele ‘kanttekeningen’ bij de staat van de wereld. Onvoorspelbaar leuk dus.

Tonko Brem & Marieke Janssen: Klavertjevier, Uitgeverij De Wispeltuin, Brugge 2025, 56 p. ISBN 9789465319063 Portvrij te bestellen via Bol.com